O NAS

Centrum Medycyny Translacyjnej (CMT) to core facility, które zostało powołane w 2019 roku, celem realizacji transdyscyplinarnych projektów, w których ocena struktury i funkcji układu krążenia może mieć znaczenie poznawcze i kliniczne. Badania prowadzone w naszym ośrodku obejmują standardowe i innowacyjne metody oceny układu krążenia na każdym jego poziomie tj. począwszy od echokardiograficznego obrazowania serca, poprzez ocenę funkcji dużych naczyń (propagacja fali tętna w obrębie aorty, rozszerzalność tętnic domózgowych), do funkcjonalnej i strukturalnej oceny mikrokrążenia. To właśnie na mikrokrążeniu ogniskują się ostatnie światowe trendy badawcze szeregu schorzeń układu krążenia, chorób spoza kręgu medycyny kardiometabolicznej oraz badania oceniające bezpieczeństwo działania leków i nutraceutyków.

NASZA MISJA

Kompleksowe badania regulacji układu krążenia i patofizjologii chorób wykraczają poza ocenę struktur docelowych tj. serca i naczyń. Mając ten fakt na uwadze, Centrum oferuje także możliwość oceny autonomicznej nerwowej kontroli zarówno oddechu jak i krążenia, a zatem dwóch nierozerwalnych układów dzielących wspólne mechanizmy regulacyjne. Dobór metod badawczych dostępnych w Centrum Medycyny Translacyjnej został poprzedzony licznymi konsultacjami z ekspertami poszczególnych dziedzin z naszej Uczelni, a także ekspertami spoza GUMed. Konsultacje miały na celu opracowanie optymalnego modelu pozyskania kompleksowego fenotypu sercowo-naczyniowego dalece wykraczającego poza standardową ocenę kliniczną. Dane pozyskane w naszym core-facility nie tylko umożliwią realizację priorytetów badawczych opisanych we wniosku IDUB naszej Uczelni, ale także wykreślą nowy standard całościowej oceny serca i naczyń w relacji do uszkodzenia narządowego.

Celem utrzymania najwyższych standardów badawczych, dbamy także o upowszechnianie wyników testów odtwarzalności i powtarzalności pozyskiwanych danych. Zabieg ten jest nieodzowny w przypadku zastosowania technik oceniających układ krążenia opierających się na doświadczeniu i kompetencjach badaczy (np. subiektywne analizy obrazów sonograficznych).

WSPÓŁPRACA NAUKOWA (CMT)

NASZ ZESPÓŁ (CMT)

• prof. dr hab. med. Krzysztof Narkiewicz, Przewodniczący Rady Naukowej CMT
• dr hab. med. Jacek Wolf, Koordynator CMT
• prof. dr hab. med. Marcin Hellmann
• dr n. med. Magdalena Dzitkowska
• dr n. med. Edyta Kowalczys-Dąbrowska
• dr n. med. Natasza Malinowska
• dr Magdalena Chmara
• piel. dypl. Wiesława Kucharska
• mł. spec. Dalia Trzonek
• mł. spec. Sonia Trawińska
• mł. spec. Aleksandra Michnowska

NASZE PUBLIKACJE

1. Unilateral Carotid Body Resection in Resistant Hypertension: A Safety and Feasibility Trial.
   Narkiewicz K, Ratcliffe LE, Hart EC, Briant LJ, Chrostowska M, Wolf J, Szyndler A, Hering D, Abdala AP, Manghat N, Burchell AE, Durant C, Lobo MD, Sobotka PA, Patel NK, Leiter JC, Engelman ZJ, Nightingale AK, Paton JF. JACC Basic Transl Sci. 2016 Aug 29;1(5):313-324
2. Effect of beta-blocker therapy on heart rate response in patients with hypertension and newly diagnosed untreated obstructive sleep apnea syndrome.
   Wolf J, Drozdowski J, Czechowicz K, Winklewski PJ, Jassem E, Kara T, Somers VK, Narkiewicz K. Int J Cardiol. 2016 Jan 1;202:67-72.
3. Pial artery and subarachnoid width response to apnoea in normal humans.
   Wszedybyl-Winklewska M, Wolf J, Swierblewska E, Kunicka K, Gruszecki M, Guminski W, Winklewski PJ, Frydrychowski AF, Bieniaszewski L, Narkiewicz K.J Hypertens. 2015 Sep;33(9):1811-7;
4. Lumen narrowing and increased wall to lumen ratio of retinal microcirculation are valuable biomarkers of hypertension-mediated cardiac damage.
   Dąbrowska E, Harazny JM, Miszkowska-Nagórna E, Stefański A, Graff B, Kunicka K, Świerblewska E, Rojek A, Szyndler A, Wolf J, Gruchała M, Schmieder RE, Narkiewicz K.Blood Press. 2019 Sep 5:1-10
5. Aortic stiffness is not only associated with structural but also functional parameters of retinal microcirculation.
   Dąbrowska E, Harazny JM, Miszkowska-Nagórna E, Stefański A, Graff B, Kunicka K, Świerblewska E, Rojek A, Szyndler A, Gąsecki D, Wolf J, Gruchała M, Laurent S, Schmieder RE, Narkiewicz K.Microvasc Res. 2020 May;129:103974
6. Current understanding of the effects of inspiratory resistance on the interactions between systemic blood pressure, cerebral perfusion, intracranial pressure, and cerebrospinal fluid dynamics.
   Winklewski PJ, Wolf J, Gruszecki M, Wszedybyl-Winklewska M, Narkiewicz K.J Appl Physiol (1985). 2019 Nov 1;127(5):1206-1214
7. The phenomenon of HbA1c stability and the risk of hypoglycemia in long-standing type 1 diabetes.
   Wolnik B, Orłowska-Kunikowska E, Błaszkowska M, Graff B, Wolf J, Czupryniak L, Narkiewicz K.Diabetes Res Clin Pract. 2019 Jun;152:96-102
8. Prevalence and distribution of left ventricular diastolic dysfunction in treated patients with long-lasting hypertension.
   Świerblewska E, Wolf J, Kunicka K, Graff B, Polonis K, Hoffmann M, Chrostowska M, Szyndler A, Bandosz P, Graff B, Narkiewicz K.Blood Press. 2018 Dec;27(6):376-384.
9. Impact of orthostatic hypotension and antihypertensive drug treatment on total and cardiovascular mortality in a very elderly community-dwelling population.
   Szyndler A, Dereziński T, Wolf J, Narkiewicz K.J Hypertens. 2019 Feb;37(2):331-338
10. A multilocus genetic risk score is associated with arterial stiffness in hypertensive patients: the CARE NORTH study.
    Polonis K, Hoffmann M, Szyndler A, Wolf J, Nowak R, Becari C, Laurent S, Boutouyrie P, Melander O, Narkiewicz K.J Hypertens. 2018 Sep;36(9):1882-1888
11. Central sympathetic nervous system reinforcement in obstructive sleep apnoea.
    Wszedy’byl-Winklewska M, Wolf J, Szarmach A, Winklewski PJ, Szurowska E, Narkiewicz K.
12. Left ventricular ejection fraction and aortic stiffness are independent predictors of neurological outcome in acute ischemic stroke.
    Rojek A, Gąsecki D, Fijałkowski M, Kowalczyk K, Kwarciany M, Wolf J, Nyka W, Boutouyrie P, Laurent S, Narkiewicz K.J Hypertens. 2016 Dec;34(12):2441-2448

PROFIL BADAWCZY

W naszym armamentarium badawczym dysponujemy standardowymi metodami stosowanymi w medycynie klinicznej oraz unikatowymi w skali kraju i świata metodami specjalistycznymi ujętymi w poniższym zestawieniu:

1. Ocena ciśnienia wartości tętniczego:
   • pośredni pomiar ciśnienia tętniczego krwi metodą oscylometryczną (sfigmomanometr Omron M3, Omron Intellisense 7), (STANDARD);
   • ciągły nieinwazyjny pomiar ciśnienia tętniczego Finometr ®;
   • 24-godzinny ambulatoryjny pośredni pomiar ciśnienia tętniczego krwi SpaceLabs 90207 – ocena średniego ciśnienia tętniczego, ocena ciśnienia tętna, ocena zmienności ciśnienia w tym ocena profilu dobowego ciśnienia tętniczego, (STANDARD).
2. 12-odprowadzeniowe EKG, Multicard E 300 z zapisem cyfrowym, (STANDARD).
3. 24-godzinna ambulatoryjna rejestracja EKG (Holter), (STANDARD).
4. Analiza zmienności częstości akcji serca („heart rate variability” – HRV) oraz wrażliwości baroreceptorów tętniczych („baroreceptor reflex sensitivity”-BRS) w 15 minutowych zapisach (Finometr, PowerLab).
5. Przezklatkowe badanie echokardiograficzne (GE VIVID 93) zebranie obrazów i danych w podstawowych projekcjach echokardiograficznych 2D, M-mode oraz zapisu pętli TDI do oceny strain effect za pomocą pakietu ECHOPAC, speqle programme, (AKWIZYCJA DANYCH – STANDARD; ANALIZA DANYCH: ROZSZERZONY STANDARD m.in.analiza odkształceń).
6. Nieinwazyjna tonometryczna ocena podatności naczyń tętniczych, analiza prędkości fali tętna (w odcinku szyjno-udowym) oraz nieinwazyjna ocena ciśnienia centralnego – System SphygmoCor XCEL, (ROZSZERZONY STANDARD); XCEL jest nieinwazyjnym narzędziem służącym do klinicznej oceny ciśnienia centralnego. Krzywa ciśnienia centralnego w aorcie otrzymywana jest na podstawie pulsacji zarejestrowanej nieinwazyjnie nad tętnicą ramienną za pomocą mankietu naramiennego do mierzenia ciśnienia tętniczego. Analiza otrzymanej krzywej pozwala na wyliczenie kluczowych parametrów jak skurczowe centralne ciśnienie tętnicze , centralne ciśnie tętna, oraz parametry oceniające sztywność naczyniową jak ciśnienie wzmocnienia oraz wskaźnik wzmocnienia (AIx). System SphygmoCor XCEL dokonuje również pomiaru szybkości propagacji fali tętna (ciśnienia tętniczego) w aorcie od aorty wstępującej do tętnicy udowej. Szybkość propagacji fali tętna oceniana jest na podstawie tętna mierzonego nieinwazyjnie, jednocześnie nad tętnicą szyjną i udową. Badanie wykonywane jest w pozycji leżącej za pomocą tonometru, specjalnego urządzenia przypominającego długopis, przykładanego w okolicy tętnicy szyjnej oraz mankietu do pomiaru ciśnienia tętniczego zakładanego wokół uda na tętnicy udowej i służących do oceny odkształcania się naczyń tętniczych. Pomiar odległości pomiędzy miejscami rejestracji fali tętna umożliwia systemowi wyliczenie prędkości przemieszczania się fali tętna.
7. Nieinwazyjne badanie mikrokrążenia siatkówkowego przy użyciu skaningowego laserowego przepływomierza dopplerowskiego z zastosowaniem metody AFFPIA (automatic full-field perfusion imaging analysis), który pozwala na precyzyjną ocenę naczyń siatkówki, w szczególności: struktury tętnic siatkówki, cech remodelingu na podstawie analizy średnicy zewnętrznej i wewnętrznej naczynia, oceny stosunku ściana/światło naczynia, grubości ściany oraz pola przekroju poprzecznego ściany (objętości ściany naczyniowej na jednostkę długości) tętnic siatkówki.
8. Nieinwazyjne badanie mikrokrążenia skórnego przy użyciu aparatu AngioTester (SN-2016-009M, Angionica, Łódź, Polska), którego istota polega na ocenie zależnej od przepływu fluorescencji skórnej (ang. flow mediated skin fluorescence, FMSF). Istotą FMSF jest monitorowanie fluorescencji dinukleotydu nikotynoamido-adeninowego (dihydronicotinamide adenine dinucleotide, NADH), którego zawartość zmienia się wtórnie do okluzji tętnicy ramiennej (3 minutowa okluzja za pomocą mankietu do pomiaru ciśnienia tętniczego na ramieniu). Technika FMSF pozwala ocenić funkcję mikrokrążenia w okresie pookluzyjnym, jak również umożliwia obserwację procesów biochemicznych zachodzących w badanej tkance w czasie kontrolowanego niedokrwienia. Technika FMSF pozwala na analizę wielu parametrów krzywej fluorescencji NADH, z których najistotniejszymi są (1) odpowiedź ischemiczna (IRmax, ischemic response) i (2) odpowiedź hyperemiczna (HRmax, hyperemic response). IRmax to procentowy wzrost fluorescencji NADH w stosunku do linii bazowej rejestrowany podczas okluzji naczynia.
9. Nieinwazyjna ocena mikrokrążenia skórnego w oparciu o analizę kontrastu obrazu spekli laserowych (LSCI, laser speckle contrast imaging). LSCI jest techniką badawczą, która umożliwia nieinwazyjne, bezkontaktowe monitorowanie w czasie rzeczywistym zmian perfuzji mikrokrokrążenia. LSCI cechuje się doskonałą powtarzalnością pomiarów, jak również bardzo dobrą rozdzielczością czasową i przestrzenną. Technika LSCI pozwala na analizę zmian krzywej perfuzji, w tym szczegółową analizę odpowiedzi na bodźce; tutaj test PORH (post-occlusive reactive hyperemia; trzyminutowa okluzja tętnicy ramiennej za pomocą mankietu do pośredniego pomiaru ciśnienia tętniczego – test wykonywany jednoczasowo z próbą FMSF opisaną w punkcie nr 11). Podczas testu PORH najistotniejszymi są procentowy wzrost przepływu w mikrokrążeniu rejestrowany po okluzji naczynia w stosunku do przepływu spoczynkowego (%BL), czas do szczytu przepływu (time to peak), pole pod krzywą dla całego czasu trwania reakcji przekrwienia (AUC). Test PORH pozwala na ocenę potencjału wazodylatacyjnego mikrokrążenia m.in. zależnego od śródbłonka.
10. Pośrednia ocena mikrokrążenia mózgowego na podstawie pomiaru tętnienia naczyń podpajęczynówkowych (cc-TQ) przy pomocy nieinwazyjnej metody transluminacji w bliskiej podczerwieni z rozpraszaniem zwrotnym (NIR-T/BSS – Near InfraRed Transillumination – Back Scattering Sounding); badanie NIR-T/BSS prowadzone są w GUMed od kilkunastu lat, m.in. w Zakładzie Fizjologii Człowieka WNoZ oraz Klinice Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii, WL.
11. Nieinwazyjna ultrasonograficzna ocena funkcji (rozszerzalność) i morfologii tętnicy szyjnej wspólnej (multiarray-tracking, ArtLab system, Esaote), (ROZSZERZONY STANDARD).
12. 12. Nieinwazyjna ultrasonograficzna ocena przepływu krwi w obrębie naczyń mózgowych na podstawie pomiaru zmian szybkości przepływu krwi (skurczowej, rozkurczowej i średniej), wskaźnika oporowości i pulsacyjności, czasu akceleracji tętnicy środkowej mózgu z zastosowaniem efektu Dopplera (Transcranial Doppler; TCD), (STANDARD).
13. Nieinwazyjna ocena struktur naczyń i czopków ocenianych kamerą siatkówkową z zastosowaniem optyki adaptywnej (Rtx-1e); technika pozyskiwania obrazów z wykorzystaniem systemu pływających luster umożliwia unikatową rozdzielczość oraz powtarzalność / odtwarzalność ponownej oceny tych samych okolic anatomicznych tylnego bieguna oka. Ponadto, Rtx-1e umożliwia ilościową ocenę gęstości czopków wybranych regionów plamki żółtej.
14. Aktygrafia – pomiar aktywności ruchowej z zastosowaniem aparatu ActiWatch 2 i MotionWatch 8. Rejestracja aktygraficzna jest nieinwazyjną metodą wykorzystywaną w diagnostyce zaburzeń rytmu snu i czuwania, bezsenności, hypersomnii, bezdechu sennym, i in. Metoda w swojej uproszczonej wersji została masowo upowszechniona w codziennym użyciu (praktycznie każdy smartphone ma wbudowany akcelerator i umożliwia chociażby oszacowanie dziennej liczby kroków / przebytych dystansów; a z zastosowaniem aplikacji instalowanych w telefonie także oszacowanie półilościowe i jakościowe snu), (STANDARD).
15. Nieinwazyjne, ambulatoryjne badanie poligraficzne (standard kliniczny w ocenie oddechu w czasie snu). Badanie polega na nieinwazyjnej rejestracji ruchów oddechowych za pomocą elastycznych pasów zakładanych na klatkę piersiową i brzuch: indukcyjnego lub z zastosowaniem pasa z czujnikiem piezoelektrycznym, pomiaru pulsoksymetrycznego oraz pomiaru przepływu powietrza przez nos za pomocą kaniuli oddechowej i pozycji ciała w trakcie rejestracji. Badanie trwa całą noc, (STANDARD).

Pokaż więcej 

Kontakt

---

Prof. dr hab. med. Krzysztof Narkiewicz

Przewodniczący Rady Naukowej CMT

Centrum Medycyny Translacyjnej, GUMed

58 349 2813

krzysztof.narkiewicz@gumed.edu.pl

 

 

Dr hab. Jacek Wolf 

Koordynator CMT
 

Centrum Medycyny Translacyjnej, GUMed

58 349 2813

jacek.wolf@gumed.edu.pl

 

 

Dr Magdalena Dzitkowska

Centrum Medycyny Translacyjnej, GUMed

58 349 2813

magdalena.dzitkowska@gumed.edu.pl

fot. Paweł Sudara/GUMed

O NAS

Centrum Chorób Mózgu Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego to kolejna ogólnouczelniana jednostka na mapie inicjatyw wspieranych w ramach programu Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza. Zostało utworzone z myślą o optymalnym wykorzystaniu potencjału naukowo-badawczego GUMed w zakresie neuronauki (neuroscience).

W Centrum realizowane są projekty translacyjne – from bench to bedsite, które rokują na docelowe wykorzystanie rozwiązań diagnostycznych lub terapeutycznych opracowywanych na modelach eksperymentalnych chorób mózgu w standardowej praktyce klinicznej. Centrum powstało, aby stworzyć optymalne warunki dla współpracy różnych jednostek (zarówno tych uczelnianych, jak i spoza GUMed) zaangażowanych w tego rodzaju przedsięwzięcia naukowe.

NASZ POTENCJAŁ I ZAKRES USŁUG

Centrum prowadzi działania o charakterze horyzontalnym koordynując aktywności badawcze jednostek GUMed oraz jednostek pozauczelnianych z obszaru nauk podstawowych (laboratoriów, instytutów badawczych, centrów badawczo-rozwojowych) prowadzących działalność w obszarze neuronauki z aktywnościami jednostek klinicznych.

Wykorzystując potencjał współpracy Centrum chce zwiększyć efektywność pozyskiwania środków z publicznych krajowych oraz międzynarodowych źródeł finansowania oraz skuteczniej pozyskiwać partnerów biznesowych do realizacji projektów badawczo-rozwojowych.

O ZESPOLE

Za funkcjonowanie jednostki, w tym kompozycję i merytoryczny przebieg prac naukowych, odpowiada powołany przez Rektora GUMed kierownik badań (research director), a nadzór nad nią sprawuje Rada Naukowa. Jej skład ma charakter procesowy i jest zmienny: tworzą go kierownicy jednostek GUMed zaangażowanych w realizację bieżących projektów prowadzonych przez Centrum oraz główni badacze tych projektów, przy czym na wniosek Kierownika Centrum możliwe jest również włączenie do Rady innych doświadczonych badaczy. Zważywszy na specyfikę Centrum – większość prac badawczych będzie miała charakter przedkliniczny – regulaminowo rekomendowanym Przewodniczącym Rady jest szef Priorytetowego Obszaru Badawczego 3 (Biochemia, genetyka i biologia molekularna).

OFERTA

Centrum Chorób Mózgu świadczy usługi dla podmiotów zewnętrznych. Jednostka będzie wykonywać analizy zgodnie z indywidualnymi zleceniami z dostosowaniem do konkretnych potrzeb kontrahentów. Koszt usługi wyceniany jest indywidualnie.

Kontakt

---

Sekretariat Centrum Chorób Mózgu GUMed

cchm@gumed.edu.pl

 

Odwiedź naszą stronę internetową – kliknij logo obok

 

 

fot. Paweł Sudara/GUMed

KIM JESTEŚMY

W ramach Programu Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza w Gdańskim Uniwersytecie Medycznym powstało core facility – Laboratorium Bioanalityczne, którego głównym celem jest współpraca z zespołami badawczymi GUMed i UCK poprzez wsparcie procesu badań naukowych i badań klinicznych w zakresie analityki i bioanalityki, szczególnie w kontekście Priorytetowych Obszarów Badawczych (onkologia, kardiologia i medycyna sercowo-naczyniowa oraz biochemia, genetyka i biologia molekularna). Centrum zatrudnia specjalistów analityków i bioanalityków, których praca wzmacnia interdyscyplinarność prac naukowo-badawczych, rozwojowych i wdrożeniowych prowadzonych w GUMed oraz umożliwia realizację powyższych projektów jednostkom zewnętrznym.

Core facility oferuje zintegrowane portfolio usług analitycznych i bioanalitycznych z certyfikatem Dobrej Praktyki Laboratoryjnej (GLP) na wszystkich etapach procesu opracowywania leku – od badań przedklinicznych (ADME), poprzez biorównoważność (BE) i farmakokinetykę (PK) do badań klinicznych (m.in. obliczenia statystyczne), aż po wsparcie rejestracji leków. Do profilu działalności będą się przede wszystkim zaliczały: jakościowe i ilościowe oznaczenia związków i ich metabolitów w próbkach biologicznych pochodzenia ludzkiego lub zwierzęcego, takich jak: osocze, surowica, krew pełna, mocz, ślina, kał, tkanki itp.

Laboratorium Bioanalityczne od 12 października 2021 r. posiada certyfikat Dobrej Praktyki Laboratoryjnej (DPL) w zakresie badań bioanalitycznych, farmakokinetycznych oraz chemicznych. Jest on potwierdzeniem wysokiego poziomu jakości i wiarygodności badań przeprowadzanych w Laboratorium. Dzięki temu uzyskane w Laboratorium wyniki analiz są uznawane na całym świecie przez wszelkie urzędy i instytucje, takie jak Europejska Agencja Leków (EMA) oraz Agencja Żywności i Leków (FDA).

ZAKRES USŁUG

Ogólny zarys świadczonych usług

Laboratorium Bioanalityczne, oprócz bezpośredniego udziału w realizacji powierzonych badań, oferuje pracownikom i doktorantom GUMed oraz jednostkom zewnętrznym możliwość przedyskutowania optymalnego podejścia do projektu pod kątem odpowiednich założeń farmakokinetycznych, niezbędnych analiz, czy doboru odpowiednich metod analitycznych.

Analizy małych cząsteczek (do 1000 Da) wykonywane są głównie z wykorzystaniem wysokosprawnej chromatografii cieczowej sprzężonej z tandemową spektrometrią mas (LC-MS / MS).

Do analizy biomolekuł (peptydów, białek, przeciwciał monoklonalnych) w głównej mierze wykorzystywane są testy immunoenzymatyczne (ELISA z ang. enzyme-linked immunosorbent assay).

Szczegółowy opis świadczonych usług

• Konsultacje dotyczące projektu badania klinicznego, w tym analizy farmakokinetyki, biodostępności i biorównoważności
• Opracowanie i walidacja metod bioanalitycznych oznaczania leku i / lub jego metabolitu / -ów w matrycy biologicznej zgodnie z wytycznymi EMA / FDA, zakończone raportem walidacyjnym
• Przeniesienie lub walidacja krzyżowa metod bioanalitycznych, opracowanych poza laboratorium
• Przygotowanie próbki (w tym obróbka wstępna po pobraniu próbki, jeśli to konieczne)
• Analiza próbek, zakończona odpowiednim raportem analitycznym
• Konsultacje merytoryczne prowadzące do wykonania analizy parametrów farmakokinetycznych (dla wszystkich dróg podania, niezależnie od schematu dawkowania), w tym specjalistyczne obliczenia statystyczne (WinNonlin) – także we współpracy z Centrum Analiz Biostatystycznych i Bioinformatycznych oraz ekspertami wspierającymi
• Konsultacje merytoryczne prowadzące do przygotowania raportu końcowego zawierającego części: analityczną, farmakokinetyczną i statystyczną (format CTD, moduł 5)

W Laboratorium Bioanalitycznym, poza wymienionymi obszarami współpracy, badania mogą być realizowane według indywidualnych projektów oraz pomysłów osoby zlecającej, zarówno w ramach działalności usługowej, jak i współuczestnictwa w projekcie naukowo-badawczym.

Certyfikat Dobrej Praktyki Laboratoryjnej (DPL/GLP)

Laboratorium Bioanalityczne GUMed posiada Certyfikat Dobrej Praktyki Laboratoryjnej (ang. Good Laboratory Practice), potwierdzający spełnienie zasad DPL w zakresie badań bioanalitycznych, farmakokinetycznych oraz chemicznych.

Certyfikat DPL jest gwarancją wysokiego poziomu jakości i wiarygodności prowadzonych badań, uprawnia Laboratorium do wykonywania oznaczeń stężenia leków w materiale biologicznym pochodzącym z badań przedklinicznych i klinicznych, które to analizy, muszą być prowadzone w standardzie DPL.

Zespół

prof. dr hab. Ryszard Tomasz Smoleński

• od 1980 roku związany z Gdańskim Uniwersytetem Medycznym, obecnie Kierownik Katedry i Zakładu Biochemii
• ponad 30-letnie doświadczenie zdobyte w kraju i za granicą w badaniach dotyczących metabolizmu nukleotydów i przemian energetycznych w sercu
• zaangażowany w rozwój nowych terapii oraz w badania z zastosowaniem genetycznych modeli chorób człowieka
• zaangażowany w rozwój nowych metod analitycznych w oparciu o technikę LC/MS-MS
• udział w klinicznych badaniach mechanizmów chorób oraz identyfikacji nowych biomarkerów.

mgr inż. Paweł Olszewski – specjalista ds. zarządzania laboratorium

• od 2011 roku – zarządzanie laboratorium analitycznym, certyfikowanym GLP/GMP, świadczącym usługi bioanalityczne na potrzeby badań przedklinicznych i klinicznych (biorównoważności, badań faz I-IV) oraz usługi analityczne dla przemysłu farmaceutycznego
• od 2003 roku – nierozerwalnie związany z przemysłem farmaceutycznym, biotechnologią i badaniami klinicznymi

prof. dr hab. Michał Markuszewski

• od 1990 roku związany z Gdańskim Uniwersytetem Medycznym, obecnie Kierownik Zakładu Biofarmacji i Farmakokinetyki
• ponad 20-letnie doświadczenie zdobyte w kraju i za granicą w dziedzinie analiz farmaceutycznych, chemii leków, farmakokinetyki i biofarmacji oraz w ekspertyzach toksykologicznych
• zaangażowany w rozwój nowych metod analitycznych w oparciu o technikę LC-MS i GC-MS

• planowanie i udział w badaniach dotyczących niecelowanych analiz jakościowych techniką tzw. fingerprinting/footprinting w zróżnicowanym materiale biologicznym: płyny biologiczne np. osocze krwi, mocz; tkanki np. guzy nowotworowe; hodowle komórkowe, etc., a także analizach celowanych wyselekcjonowanych związków np. kwasach tłuszczowych

   

dr inż. Agata Mechlińska – specjalista ds. zarządzania jakością

• od 2012 roku – praca z systemami zapewniania jakości (GMP, ISO-17025, GLP): koordynowanie i współuczestnictwo w procesach jakościowych (działania wyjaśniające, działania korygująco-zapobiegawcze, kontrola zmian, odchylenia, skargi, audyty); opracowywanie, sprawdzanie, wdrażanie, aktualizacja i nadzór na Standardowymi Procedurami Operacyjnymi (SOP)

• doświadczenie w planowaniu badań bioanalitycznych i analitycznych, kontrolowaniu części eksperymentalnej badań, zarządzaniu danymi, zapewnianiu spójności dokumentów i zapisów z wymaganiami GLP/GMP oraz regulacjami prawnymi (EMA/FDA/ICH)

   

mgr Katarzyna Smug – specjalista ds. analityki

• od 2008 roku – praca związana z analizą chemiczną leków z wykorzystaniem wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC) oraz chromatografii cieczowej sprzężonej z tandemową spektrometrią mas (LC-MS/MS) w certyfikowanym laboratorium, a w szczególności: opracowywanie i walidacja metod analitycznych, transfer metod oraz ich optymalizacja, ekstrakcja próbek z użyciem różnych technik (PP, LLE, SPE itp.), opracowywanie i tworzenie procedur badawczych oraz instrukcji, rozwiazywanie problemów sprzętowych, udział w badaniach biegłości i porównaniach międzylaboratoryjnych (z wynikiem pozytywnym)
• półroczne doświadczenie w certyfikowanym laboratorium zagranicznym: wykonywanie analiz środowiskowych (gleba, woda, paliwa) metodą tandemowej spektometrii mas (LC-MS/MS) oraz metodą absorpcyjnej spektrometrii emisyjnej ICP-OES, nadzór nad personelem badawczym, udział w walidacjach metod

dr inż. Katarzyna Owczarek – specjalista ds. analityki

• od 2019 roku – praca w laboratoriach analitycznych działających w systemach GMP i GLP w sektorze farmaceutycznym. Doświadczenie w szczególności w pracy z techniką tandemowej spektrometrii mas sprzężonej z chromatografią gazową i wysokosprawną chromatografią cieczową oraz prowadzenie badań skupionych na analizie śladów, merytoryczny nadzór nad projektem badawczo-rozwojowym, opracowywanie, walidacja i transfer metod analitycznych
• staż na Uniwersytecie Monash w Melbourne, obejmujący udział w projekcie opartym na wykorzystaniu techniki LC-MS/MS do oznaczania bioaktywnych związków fenolowych w żywności
• od 2013 roku – udział w wielu projektach naukowych i badawczo-rozwojowych podejmowany w ramach realizacji pracy doktorskiej, która obejmowała wykorzystanie biotestów, rozwój nowoczesnych metod analitycznych oraz zminiaturyzowanych technik przygotowania próbek do analizy, służących do oznaczania śladowych ilości ksenoestrogenów w różnego rodzaju matrycach biologicznych

Dominującym obszarem, w którym publikowali (globalnie 5265 publikacji w latach 2012-2018 w GUMed) badacze, jest Medicine, który stanowi ponad 45% wszystkich publikacji Uczelni. Drugim istotnym obszarem jest Biochemistry, Genetics and Molecular Biology z udziałem w ogóle publikacji na poziomie ok. 20%. Kolejne obszary stanowią niewielki odsetek publikacji. Jest to m.in. Chemistry (7%), Pharmacology, Toxicology and Pharmaceutics (6%), Agricultural and Biological Sciences (4%), Immunology and Microbiology (4%). Pozostałe obszary stanowią ok. 14% publikacji.

Udział liczby publikacji w poszczególnych obszarach nauki. Źródło: Fundacja Edukacyjna „Perspektywy”, Biuro Rankingów i Analiz, „Analiza potencjału naukowo-badawczego Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego oraz benchmark krajowy i międzynarodowy Uczelni”, (05.2019).

Najlepsze wyniki naukowe osiąga Uczelnia w dwóch obszarach: medycynie oraz biochemii, genetyce i biologii molekularnej (obszar łączący nauki medyczne i przyrodnicze). Należy jednak zaznaczyć, że medycyna jako obszar badawczy (globalnie 2369 publikacji w latach 2012-2018 w GUMed) ma bardzo szeroki zakres i wymaga dokładniejszej analizy.

Spośród dyscyplin z obszaru Medicine nie należy rozpatrywać General Medicine, która jest mocno interdyscyplinarna i gromadzi publikacje z bardzo różnorodnych obszarów medycyny. Warto jednak zauważyć najmocniej reprezentowane obszary: Cardiology and Cardiovascular Medicine, Oncology, Surgery i Internal Medicine, które łącznie stanowiły 30% publikacji z obszaru Medicine.

Główne obszary badawcze w ramach Medicine w latach 2012-2018. Źródło: Fundacja Edukacyjna „Perspektywy”, Biuro Rankingów i Analiz, „Analiza potencjału naukowo-badawczego Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego oraz benchmark krajowy i międzynarodowy Uczelni”, (05.2019).

POB 1 | Onkologia

Nowotwory złośliwe należą do najpoważniejszych zagrożeń dla życia Polaków. Bezwzględna liczba nowotworów złośliwych w kraju w ostatnim 40-leciu rosła. Liczba zachorowań na nowotwory złośliwe w Polsce będzie nadal wzrastała, czego przyczyną jest zarówno proces starzenia się populacji, jak i wzrost narażenia na czynniki ryzyka związane ze stylem życia (otyłość, niska aktywność fizyczna, palenie tytoniu, nadmierna konsumpcja alkoholu).

Choroby nowotworowe odpowiadają za około ¼ przedwczesnych zgonów w Europie i w Polsce, a udział tej grupy chorób w obniżaniu poziomu zdrowia ma tendencję rosnącą. Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów w Polsce rejestruje się rocznie ponad 150 tys. nowych zachorowań na nowotwory złośliwe oraz ponad 90 tys. nowych zgonów z tego powodu. Nowotwory złośliwe stanowią drugą przyczynę zgonów w Polsce.

Nie ulega wątpliwości, że nowotwory złośliwe są poważnym zagrożeniem dla polskiego społeczeństwa, stwarzają problemy zarówno na poziomie jednostki, jak i państwa i w przyszłości będą narastać. Prognozy Krajowego Rejestru Nowotworów na najbliższe lata pokazują, że liczby zachorowań i zgonów na nowotwory złośliwe w Polsce będą wzrastać, stając się zarówno u kobiet, jak i mężczyzn pierwszą przyczyną zgonów przed 65. rokiem życia, wyprzedzając nawet zgony z powodu chorób układu sercowo-naczyniowego.

O znaczeniu problemu świadczy stworzenie Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych, który przewidziany jest na lata 2016-2024. Kontrola chorób nowotworowych oraz badania nad nowymi metodami prewencji, diagnozowania i leczenia chorób nowotworowych pozostają również w zainteresowaniu WHO.

POB 2 | Kardiologia i medycyna sercowo-naczyniowa

Choroby układu krążenia są od lat główną przyczyną zgonów ludności Polski. O ile w 1960 roku były one odpowiedzialne za mniej niż jedną czwartą (23,4%) wszystkich zgonów, to w 2014 roku były przyczyną prawie połowy zgonów (45,1%). Odsetek zgonów jest w Polsce istotnie większy od przeciętnego dla krajów UE28 (38,1%).

Poziom umieralności z powodu chorób układu krążenia ma kluczowe znaczenie dla długości życia mieszkańców Polski. To, że przeciętna długość życia mężczyzn jest obecnie o prawie 8 lat większa niż w roku 1991, a kobiet o 6,5 roku, trzeba w decydującym stopniu przypisać poprawie stanu zdrowia i spadkowi umieralności właśnie z powodu chorób układu krążenia. Tym niemniej, należy podkreślić, iż pomimo wzrostu przeciętnej długości życia – mieszkańcy Polski żyją nadal znacznie krócej niż mieszkańcy krajów UE15. Fakt ten wynika przede wszystkim z wciąż wysokiego zagrożenia życia spowodowanego chorobami układu krążenia.

Zapewnienie nie tylko bardziej skutecznego leczenia, efektywnej diagnostyki i prewencji ale także poprawa jakości życia chorych, osób po zakończonym leczeniu i ich rodzin są ważnymi potrzebami społecznymi. O znaczeniu problemu świadczy stworzenie Programu Profilaktyki i Leczenia Chorób Układu Sercowo-Naczyniowego POLKARD na lata 2017-2020.

POB 3 | Biochemia, genetyka i biologia molekularna

Dotychczas rozwój genetyki w znacznym stopniu dotyczył rzadkich i nieuleczalnych chorób genetycznych. Ostatnie odkrycia często mają znaczenie dla szerszych grup pacjentów, a nawet całej populacji. Badania ludzkiego genomu umożliwiają poznanie wpływu czynników genetycznych na szereg chorób. Należy podkreślić, że potencjał rozwoju badań w genetyce jest bardzo duży – wciąż nie wiemy, do czego i w jaki sposób służy większość z genów.

Ocena zapotrzebowania społecznego na badania z zakresu biochemii, genetyki i biologii molekularnej musi uwzględniać komplementarny charakter tych badań wobec innych obszarów medycznych. Szczególnie silne relacje istnieją z obszarami onkologii i kardiologii i medycyny sercowo-naczyniowej, które mogą korzystać z badań dotyczących np. molekularnych i biochemicznych mechanizmów przebiegów szlaków komórkowych, identyfikacji wariantów genetycznych odpowiedzialnych za inicjację i progresję guzów oraz poznania biochemicznych podstaw zaburzeń metabolicznych. Przykładem silnego powiązania tych obszarów są badania GUMed realizowane w ramach “Międzynarodowej Agendy Badawczej”, w których analizowane są anomalia genetyczne jako czynniki ryzyka nowotworów [„Mutations acquired during lifetime that lead to increased risk for human disease, with focus on cancer” (akronim 3P-MedicineLab – Preventive, Personalized, Precision); liderzy: Prof. Jan Dumański (Wydział Immunologii, Genetyki i Patologii Uniwersytetu w Uppsali) i Prof. Arkadiusz Piotrowski (Katedra i Zakład Biologii i Botaniki Farmaceutycznej GUMed)].