Centrum Biomedycyny Kosmicznej i Ochrony Radiologicznej (CBKOR) jest ogólnouczelnianą jednostką organizacyjną Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, powołaną w celu integracji i rozwoju działalności naukowej, eksperckiej oraz wdrożeniowej na styku biomedycyny kosmicznej, ochrony radiologicznej oraz technologii związanych z bezpieczeństwem zdrowotnym. Centrum stanowi platformę współpracy interdyscyplinarnej, łączącą kompetencje z zakresu nauk medycznych, biologicznych, fizycznych i inżynieryjnych w odpowiedzi na współczesne wyzwania zdrowotne wynikające z funkcjonowania człowieka w środowiskach ekstremalnych i wysokiego ryzyka. – Naszym celem jest stworzenie przestrzeni współpracy łączącej biologię molekularną, medycynę kliniczną, analizę danych oraz badania nad wpływem czynników środowiskowych na zdrowie człowieka – mówi kierownik Centrum Biomedycyny Kosmicznej i Ochrony Radiologicznej dr hab. Jakub Mieczkowski, prof. uczelni.
Misją Centrum Biomedycyny Kosmicznej i Ochrony Radiologicznej jest prowadzenie badań naukowych na najwyższym poziomie międzynarodowym oraz przekładanie wiedzy naukowej na praktyczne rozwiązania wspierające ochronę zdrowia człowieka i podejmowanie decyzji medycznych oraz strategicznych. Działalność Centrum koncentruje się na badaniach naukowych i działaniach translacyjnych ukierunkowanych na ochronę i utrzymanie zdrowia człowieka w środowiskach ekstremalnych, rozwój nowoczesnych metod oceny i monitorowania ryzyka zdrowotnego oraz wzmacnianie bezpieczeństwa zdrowotnego w kontekście cywilnym i operacyjnym.
– Medycynę kosmiczną traktujemy szeroko – jako medycynę ograniczonych zasobów i zwiększonego ryzyka, która znajduje zastosowanie nie tylko w przestrzeni kosmicznej, ale także w lotnictwie, czy w środowiskach ekstremalnych. Jednocześnie chcemy podkreślić, że działalność w przestrzeni kosmicznej nie jest już wyłącznie wizją przyszłości – to dynamicznie rozwijająca się rzeczywistość. Mikrograwitacja umożliwia prowadzenie badań trudnych lub niemożliwych na Ziemi, takich jak wzrost wysokiej jakości kryształów białek wykorzystywanych w projektowaniu leków czy rozwój zaawansowanych technologii bioprintingu. To otwiera nowe kierunki badań i zastosowań biomedycznych – tłumaczy prof. Mieczkowski.
Zakres działalności naukowej Centrum obejmuje w szczególności badanie czynników środowiskowych i operacyjnych charakterystycznych dla środowisk ekstremalnych i wysokiego ryzyka, w tym promieniowania jonizującego, zmienionych warunków ciśnienia, izolacji oraz innych czynników mogących wpływać na zdrowie człowieka. – Z perspektywy regionu działalność Centrum wpisuje się również w kontekst rozwoju energetyki jądrowej w północnej Polsce. Widzimy tu istotną potrzebę budowy kompetencji w zakresie ochrony radiologicznej, monitorowania biologicznych skutków ekspozycji oraz przygotowania systemów wspierających bezpieczeństwo zdrowotne. Naszym celem jest rozwój badań aplikacyjnych, które odpowiadają na realne wyzwania – zarówno w sektorze kosmicznym, jak i energetycznym czy medycznym – mówi prof. Mieczkowski.
Realizując swoją misję, Centrum koordynuje interdyscyplinarne projekty badawcze w ramach Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego oraz we współpracy z partnerami krajowymi i międzynarodowymi, zwiększając konkurencyjność zespołów badawczych w programach finansowania nauki i innowacji. Centrum wspiera rozwój i wdrażanie innowacyjnych rozwiązań diagnostycznych, prognostycznych i analitycznych, świadczy usługi eksperckie oraz realizuje badania na zlecenie instytucji publicznych i partnerów zewnętrznych. Ważnym elementem działalności jest także udział w konsorcjach badawczych i inicjatywach strategicznych, rozwój i transfer własności intelektualnej oraz prowadzenie działalności edukacyjnej i szkoleniowej, w tym wsparcie kształcenia doktorantów, edukacji podyplomowej oraz inicjatyw naukowych studentów. – Centrum od początku ma charakter wyraźnie zespołowy i aplikacyjny. Powstaje dzięki współpracy badaczy i klinicystów reprezentujących komplementarne kompetencje – od medycyny hiperbarycznej i środowisk ekstremalnych, rozwijanej m.in. przez prof. Jacka Kota, przez fizjologię i adaptację metaboliczną, z którą związany jest prof. Jędrzej Antosiewicz, po medycynę nuklearną, fizykę medyczną i obrazowanie kliniczne, reprezentowane w naszym środowisku przez osoby takie jak dr hab. Wojciech Cytawa, czy prof. Edyta Szurowska, przewodnicząca Rady Naukowej Centrum. Dzięki temu chcemy rozwijać rozwiązania, które będą użyteczne nie tylko naukowo, ale również operacyjnie – w ochronie radiologicznej, medycynie kosmicznej, projektach dual-use oraz we współpracy z partnerami publicznymi i biznesowymi – dodaje prof. Jakub Mieczkowski.
