Zespół w składzie: mgr Iga Walczak, mgr Klaudia Stawarska, dr Alicja Braczko, dr hab. Beata Schlichtholz, dr hab. Barbara Kutryb-Zając, prof. uczelni z Katedry i Zakładu Biochemii GUMed oraz dr Maria Tarnawska, dr Dorota Smolarek i prof. dr hab. Marcin Hellmann z Katedry i Zakładu Diagnostyki Chorób Serca opublikował artykuł pt. Endothelial Cell Senescence and Mitochondrial Dysfunction in Vascular Ageing w renomowanym czasopiśmie Ageing Research Reviews.
Publikacja dotyczy roli śródbłonka naczyniowego w mechanizmach leżących u podstaw starzenia i dysfunkcji naczyń krwionośnych. Autorzy przedstawiają aktualne podejście do zrozumienia procesów metabolicznych, stresu oksydacyjnego oraz senescencji komórek śródbłonka, wskazując ich wzajemne powiązania i znaczenie dla funkcjonowania układu krążenia. Śródbłonek naczyniowy jest kluczowym regulatorem homeostazy ustroju, a jego dysfunkcja, prowadzi do utraty zdolności adaptacyjnych naczyń i wzrostu ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. W pracy podkreślono także centralną rolę mitochondriów śródbłonka, których uszkodzenie wpływa nie tylko na stan energetyczny komórki, ale również na aktywację szlaków prozapalnych i procesów prowadzących do uszkodzenia naczyń.
– Lepsze zrozumienie mechanizmów senescencji i dysfunkcji mitochondriów pozwoli na identyfikację nowych biomarkerów i celów terapeutycznych w chorobach m. in. kardiologicznych przebiegających z dysfunkcją śródbłonka naczyniowego – podkreślają autorzy korespondencyjni z GUMed, prof. Barbara Kutryb-Zając oraz prof. Marcin Hellmann. Połączenie badań nad mechanizmami molekularnymi z perspektywą kliniczną pozwala lepiej zrozumieć procesy zachodzące w ścianie naczynia oraz wskazuje nowe kierunki dalszych badań. Publikacja stanowi efekt współpracy w ramach badań nad metabolizmem naczyń i komórek śródbłonka. W ostatnich latach zespół opublikował szereg prac eksperymentalnych i klinicznych obejmujących m.in. zagadnienia mikrokrążenia, bioenergetyki komórek oraz wpływu nowych terapii na funkcję naczyń krwionośnych.
Artykuł powstał we współpracy z Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, Narodowym Instytutem Kardiologii, Uniwersytetem Gdańskim oraz Uniwersytetem w Grenoble we Francji. Pomimo poglądowego charakteru, zawiera również wyniki badań własnych zespołu, uzyskane w modelu komórek śródbłonka mikrokrążenia wieńcowego izolowanych od pacjentów z niewydolnością serca. Wykazano w nich istotne zmiany w budowie i funkcji mitochondriów komórek starzejących się w warunkach in vitro, co stanowi bezpośrednie potwierdzenie znaczenia zaburzeń bioenergetyki w procesach prowadzących do dysfunkcji naczyń. Badania te w GUMed prowadzi mgr Iga Walczak, będąca pierwszą autorką w opublikowanym artykule. Swoją pracę doktorską pt. Efekty i mechanizmy hamowania kotransportera sodowo-glukozowego 2 (SGLT2) w śródbłonku naczyniowym realizuje pod kierunkiem prof. Barbary Kutryb-Zając i dr Marii Tarnawskiej w Katedrze i Zakładzie Biochemii GUMed oraz Katedrze i Zakładzie Diagnostyki Chorób Serca. Praca ta wpisuje się w szeroki nurt badań nad dysfunkcją śródbłonka, a jednocześnie stanowi część projektów finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki, w tym projektu OPUS pt. Mitochondrialne działania flozyn w komórkach śródbłonka – nowe podejście do prewencji, diagnostyki i terapii niewydolności serca kierowanego przez prof. Barbarę Kutryb-Zając.
Więcej informacji o projekcie znajduje się na stronie internetowej Narodowego Centrum Nauki.
Czasopismo Ageing Research Reviews jest jednym z najbardziej uznanych tytułów w dziedzinie biologii starzenia z Impact Factor 12.4 według Journal Citation Reports (Clarivate, 2024), a jednocześnie plasuje się w pierwszym decylu wszystkich czasopism na świecie.
Pełna wersja opublikowanej pracy jest dostępna na stronie internetowej.
