Program polityki zdrowotnej na rzecz zapewnienia dostępu do adrenaliny w placówkach oświatowych, opracowany wspólnie przez Polskie Towarzystwo Pediatryczne (PTP) i Polskie Towarzystwo Alergologiczne (PTA), otrzymał nagrodę Złoty OTIS z Diamentami 2026. W prace nad inicjatywą zaangażowana jest dr hab. Katarzyna Plata-Nazar z Katedry i Kliniki Pediatrii, Gastroenterologii, Alergologii i Żywienia Dzieci Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego oraz członkini Zarządu Głównego PTP.
Wyróżnienie przyznano za działania na rzecz poprawy bezpieczeństwa dzieci zagrożonych anafilaksją i wypracowanie rozwiązań, które mają zapewnić szybki dostęp do adrenaliny w szkołach i innych placówkach oświatowych. Nagrodę podczas uroczystości 5 listopada br. w Warszawie odebrali dr hab. Katarzyna Plata-Nazar oraz prof. Marek Jutel, dyrektor Central and Southern European Allergy and Asthma Alliance.
W inicjatywę zaangażowani są również eksperci środowisk pediatrycznego i alergologicznego: prof. Teresa Jackowska, prezes Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego, prof. Karina Jahnz-Różyk, konsultant krajowa w dziedzinie alergologii, prof. Radosław Gawlik, prezydent Polskiego Towarzystwa Alergologicznego oraz mec. Dagmara Różyk. Ich wspólna praca obejmuje wypracowanie rozwiązań klinicznych, prawnych i organizacyjnych, które pozwolą skuteczniej chronić dzieci w sytuacji zagrożenia życia.
Jednym z głównych założeń programu jest zapewnienie szkołom możliwości samodzielnego zaopatrywania się w adrenalinę, również z przeznaczeniem dla dzieci, u których reakcja anafilaktyczna wystąpi po raz pierwszy, bez wcześniejszego rozpoznania alergii. Dostęp do leku nie powinien być uzależniony wyłącznie od obecności pielęgniarki czy posiadania przez ucznia własnego autowstrzykiwacza.
Adrenalina jest lekiem pierwszego wyboru w anafilaksji, a czas jej podania ma kluczowe znaczenie dla przebiegu reakcji. Dlatego program zakłada nie tylko zwiększenie dostępności leku, ale również przygotowanie odpowiednich zasad jego przechowywania, kontroli terminów ważności i podawania. Ważnym elementem jest także zapewnienie pracownikom placówek oświatowych wiedzy i bezpieczeństwa prawnego niezbędnego do udzielenia pomocy.
– Dzięki wspólnym działaniom środowisk pediatrycznego i alergologicznego otrzymaliśmy nagrodę Złoty OTIS z Diamentami za program, którego celem jest zapewnienie dostępu do adrenaliny w placówkach oświatowych, w pierwszej kolejności w szkołach. To dla nas szczególnie ważny moment, ponieważ o realizację tej inicjatywy zabiegamy już od wielu lat. Wierzymy, że udało nam się osiągnąć przełom i że adrenalina wkrótce będzie dostępna w szkołach – powiedziała dr hab. Katarzyna Plata-Nazar.
Eksperci zwracają również uwagę na rozwój nowych możliwości terapeutycznych, w tym adrenaliny donosowej, której podanie nie wymaga użycia igły. Uproszczenie sposobu podawania leku może ułatwić szybką reakcję w sytuacji zagrożenia. Jak podkreśla dr hab. Plata-Nazar, adrenalina powinna być dostępna nie tylko w szkołach, ale również w innych miejscach publicznych, podobnie jak defibrylatory, a osoby przebywające z dziećmi powinny wiedzieć, jak reagować w przypadku anafilaksji.
Ważnym elementem inicjatywy są również rekomendacje kliniczne, prawne i organizacyjne dotyczące postępowania w przypadku anafilaksji. Publikacja Adrenalina w placówkach oświatowych – rekomendacje kliniczne, prawne i organizacyjne dotyczące postępowania w przypadku anafilaksji, przygotowana przez prof. Karinę Jahnz-Różyk, prof. Marka Jutela, dr hab. Katarzynę Plata-Nazar, prof. Teresę Jackowską, mec. Dagmarę Różyk i prof. Radosława Gawlika, ukaże się w najnowszym wydaniu Przeglądu Pediatrycznego (4/2026).
– Wierzymy, że tylko dzięki wspólnemu działaniu i szerokiemu zaangażowaniu społecznemu uda nam się doprowadzić do zmian, które realnie zwiększą bezpieczeństwo dzieci i mogą uratować ich życie. To nasz wspólny cel i warto o niego razem zabiegać – podkreślił prof. Marek Jutel.
Nagroda Złoty OTIS z Diamentami 2026 jest wyrazem uznania dla wieloletniej współpracy ekspertów PTP i PTA oraz ich działań na rzecz rozwiązań, które mogą realnie zwiększyć bezpieczeństwo dzieci w środowisku szkolnym. Kolejnym krokiem pozostaje wdrożenie opracowanego programu w praktyce.
