Badaczki z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego otrzymały finansowanie w konkursie MINIATURA 10 Narodowego Centrum Nauki. Łącznie niemal 100 tys. zł pozwoli na realizację dwóch projektów dotyczących opracowania nowych narzędzi badawczych oraz poszukiwania skuteczniejszych metod leczenia nowotworów.
Dr Natalia Treder z Katedry i Zakładu Chemii Farmaceutycznej uzyskała finansowanie w wysokości 49 940 zł na realizację projektu Opracowanie strategii analitycznej LC-MS/MS do monitorowania dynamiki zmian profilu lipidowego w procesie indukowanej ferroptozy.
Ferroptoza to zależna od żelaza forma regulowanej śmierci komórkowej, związana z intensywną peroksydacją lipidów błonowych. Choć proces ten budzi coraz większe zainteresowanie naukowców, jego dokładne monitorowanie nadal stanowi wyzwanie.
Celem projektu jest opracowanie i wstępna walidacja uniwersalnego narzędzia bioanalitycznego wykorzystującego spektrometrię mas (LC-MS/MS), które umożliwi jednoczesną analizę szerokiego panelu związków uczestniczących w ferroptozie – od wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (PUFA), przez metabolity i produkty pośrednie, aż po markery odpowiedzi antyoksydacyjnej oraz produkty degradacji. Wielopunktowa analiza w modelach komórkowych pozwoli szczegółowo prześledzić zmiany metaboliczne zachodzące podczas ferroptozy i uchwycić jej najwcześniejsze etapy. W przyszłości opracowany panel analityczny może stać się standardowym narzędziem wykorzystywanym w badaniach nad mechanizmami chorób nowotworowych i neurodegeneracyjnych.
Drugie dofinansowanie, w wysokości 49 995 zł, otrzymała dr inż. Agnieszka Rybarczyk z Katedry i Zakładu Histologii. Projekt Model pierwotnych linii komórkowych raka prącia jako narzędzie do opracowania nowych strategii terapeutycznych: analiza modulacyjnej roli witaminy D koncentruje się na poszukiwaniu skuteczniejszych metod leczenia rzadkiego, lecz agresywnego nowotworu.
Badania wykorzystają unikalne pierwotne linie komórkowe raka prącia, wyprowadzane z materiału pobranego od pacjentów. Jest to szczególnie istotne, ponieważ komercyjnie dostępne linie komórkowe tego nowotworu nie istnieją, co znacząco utrudnia prowadzenie badań przedklinicznych. Warto podkreślić, że dwie linie komórkowe opracowane w Katedrze Histologii zostały zdeponowane w European Collection of Authenticated Cell Cultures (ECACC), co potwierdza ich unikalny charakter i umożliwia wykorzystanie ich przez naukowców z całego świata.
W ramach projektu badacze będą rozwijać kolejne pierwotne linie komórkowe, prowadzić ich charakterystykę molekularną oraz analizować wpływ aktywnej formy witaminy D na skuteczność standardowej chemioterapii stosowanej w schemacie TIP. Oceniona zostanie również ekspresja receptora witaminy D (VDR) oraz białek związanych z jej metabolizmem w liniach komórkowych i materiale klinicznym pozyskanym dzięki współpracy z dr. Mateuszem Czajkowskim z Katedry i Kliniki Urologii GUMed. Wyniki badań mogą przyczynić się do opracowania skuteczniejszych terapii dla pacjentów z zaawansowanym rakiem prącia oraz pogłębienia wiedzy na temat roli witaminy D w odpowiedzi na leczenie.
