Już 400 wątrób przeszczepili specjaliści z Uniwersyteckiego Centrum Transplantacji i Chorób Wątroby, które działa w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym, szpitalu klinicznym Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Jednostka dynamicznie się rozwija wprowadzając najnowocześniejsze rozwiązania dla pacjentów.
Czterechsetne przeszczepienie odbyło się w dniu 31 maja br., a pacjentką była 61-letnia pani Grażyna, która rozwinęła niewydolność wątroby wskutek przewlekłego, wirusowego zapalenia wątroby typu C.
– Jej kwalifikacja do przeszczepienia nie była oczywista ze względu na cechy wyniszczenia, niskiej masy mięśniowej oraz zespołu kruchości – podkreśla dr hab. Piotr Domagała, specjalista chirurgii ogólnej, onkologicznej i transplantologii klinicznej, koordynator Uniwersyteckiego Centrum Transplantacji i Chorób Wątroby UCK oraz kierownik programu przeszczepiania wątroby w gdańskim ośrodku. Kobieta po operacji czuje się bardzo dobrze i została wypisana do domu. Tak dobry efekt nie byłby możliwy bez współpracy lekarzy, pielęgniarek, dietetyków, fizjoterapeutów i psychologów.
Zdaniem specjalistów czterechsetne przeszczepienie to ważny krok w rozwoju Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego jako ośrodka transplantacyjnego. Podobny krok miał miejsce w maju 2024 roku, kiedy zespół po raz pierwszy przeszczepił wątrobę, która wcześniej poddana była pozaustrojowej perfuzji w hipotermii z oksygenacją (ang. HOPE – hypothermic oxygenated machine perfusion, mechaniczna perfuzja polega na przepuszczeniu nasyconego tlenem płynu przez narząd za pomocą odpowiedniej pompy. W hipotermii płyn ma temperaturę około 12 stopni Celsjusza. Procedura zmniejsza stopień uszkodzenia narządu i poprawia jego funkcje w okresie pooperacyjnym).
W 2025 roku rozpoczęto przeszczepianie wątroby u wybranych pacjentów z nieresekcyjnym rakiem dróg żółciowych wnęki wątroby. Dzięki współpracy z Kliniką Onkologii i Radioterapii UCK możliwe było opracowanie procedury postępowania z takimi chorymi. Przy spełnieniu bardzo rygorystycznych kryteriów medycznych wybrani pacjenci otrzymują neoadjuwantową radio- i chemioterapię, a następnie po umieszczeniu na krajowej liście osób oczekujących i znalezieniu odpowiedniego narządu poddawani są przeszczepieniu wątroby.
Kolejnym krokiem milowym było wdrożenie systemu robotycznego do operacji pacjentów z guzami wątroby w kwietniu tego roku.
– Rozpoczęliśmy resekcje (chirurgiczne usunięcie fragmentu narządu lub tkanki) wątroby z asystą robotyczną. Pozwala to na wykonywanie bardziej skomplikowanych resekcji metodą małoinwazyjną, co sprawia, że pacjent szybciej dochodzi do siebie, wcześniej jest wypisywany do domu oraz odczuwa mniejsze dolegliwości bólowe – wyjaśnia dr Agnieszka Lepiesza, specjalista chirurgii ogólnej i transplantologii klinicznej – Operacja z asystą robotyczną umożliwia lepszą wizualizację naczyń i dróg żółciowych, pozwala na ograniczenie utraty krwi oraz zmniejsza ryzyko powstania przetoki żółciowej. Stosując zaawansowane techniki operacyjne nawiązujemy do innych krajów i najlepszych praktyk - dodaje dr Lepiesza.
Dodatkowo, oprócz pozaustrojowej perfuzji wątroby w hipotermii, zespół planuje wdrożyć perfuzję wątroby w normotermii (w perfuzji normotermicznej wątrobę utrzymuje się w temperaturze ciała człowieka, około 37 st. C, co pozwala na ocenę narządu przed przeszczepieniem).
– Chcemy się przygotować tak, aby mieć pewność, że wszystko wykonujemy profesjonalnie i przede wszystkim bezpiecznie dla pacjenta. Liczymy, że w ciągu najbliższych miesięcy wykonamy pierwszą perfuzję pozaustrojową wątroby w normotermii – mówi dr Domagała.
W tym roku specjaliści z UCK przeszczepili już ponad 30 wątrób. Jak zaznaczają, najczęstszą przyczyną skrajnej niewydolności narządu jest uszkodzenie toksyczne.
– Głównie spowodowane nadużywaniem alkoholu. Coraz więcej jest pacjentów z uszkodzeniem związanym ze stłuszczeniem wątroby i zespołem metabolicznym – mówi lek. Hubert Grabowski, specjalista chorób wewnętrznych i chorób zakaźnych, odpowiedzialny w Centrum za kwalifikację pacjentów do przeszczepienia – Pacjentami Centrum są osoby w różnym wieku. Najmłodszy przeszczepiany pacjent miał 18 lat, a najstarszy 71 – dodaje hepatolog.
Uniwersyteckie Centrum Kliniczne, które jest szpitalem klinicznym Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, zainicjowało program transplantacji wątroby w 2018 roku. Pierwszy zabieg przeprowadzono 18 kwietnia 2018 roku u 29-letniego pacjenta z marskością wątroby. Operacja trwała 365 minut i zakończyła się pomyślnie.
Oficjalne otwarcie programu przeszczepiania wątroby miało miejsce 27 lutego 2019 roku. Do tego czasu przeprowadzono sześć udanych przeszczepów pod nadzorem ośrodka UCK WUM z Warszawy. W kolejnych latach ośrodek usamodzielnił się i dynamicznie się rozwijał, wprowadzając najnowocześniejsze rozwiązania dla pacjentów.
– Sukces transplantacji jest efektem pracy wielu osób, których wkład jest nieoceniony. Naszym priorytetem jest zapewnienie pacjentom najwyższej jakości opieki przed, w trakcie i po transplantacji wątroby. Zespół UCTiChW tworzą doświadczeni specjaliści, którzy łączą wiedzę, pasję oraz najnowsze osiągnięcia nauki w codziennej praktyce klinicznej – zaznacza dr Domagała.
Oprócz wątrób w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym przeszczepia się także nerki, płuca, serce, rogówki oraz komórki krwiotwórcze i szpik.
tekst: UCK
zdjęcia: S. Mierzewska
