Na łamach prestiżowego czasopisma Travel Medicine and Infectious Disease opublikowano nową pracę zespołu naukowców z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, poświęconą szczepieniom przeciwko dendze i chikungunyi u podróżnych.
Artykuł stanowi istotny wkład w rozwój medycyny podróży oraz przygotowania systemu ochrony zdrowia na nowe wyzwania epidemiologiczne.
Autorami publikacji są m.in. dr Anna Bogacka, konsultant krajowy ds. medycyny morskiej i tropikalnej, związana z Instytutem Medycyny Morskiej i Tropikalnej oraz Uniwersyteckim Centrum Medycyny Morskiej i Tropikalnej oraz prof. Maciej Grzybek z Zakładu Parazytologii Tropikalnej Instytutu Medycyny Morskiej i Tropikalnej GUMed.
Denga i chikungunya to choroby wirusowe przenoszone przez komary z rodzaju Aedes, których zasięg dynamicznie się rozszerza. Zjawisko to jest bezpośrednio związane ze zmianami klimatu, urbanizacją oraz globalizacją. W 2024 roku liczba przypadków dengi na świecie przekroczyła 14,6 miliona, a w Europie odnotowuje się od lat przypadki transmisji lokalnej tych chorób.
Równocześnie rośnie liczba podróżnych z krajów nieendemicznych, w tym z Polski, co przekłada się na zwiększoną liczbę przypadków importowanych. W 2024 roku w Polsce potwierdzono 126 przypadków dengi i 4 przypadki chikungunyi.
Jak tłumaczą autorzy artykułu, pomimo rosnącego znaczenia tych chorób, w Polsce dotychczas brakowało spójnych, oficjalnych wytycznych dotyczących szczepień przeciwko dendze i chikungunyi u podróżnych. Decyzje podejmowane były indywidualnie, co prowadziło do niespójnej praktyki klinicznej.
Publikacja zespołu GUMed analizuje aktualne rekomendacje międzynarodowe (WHO, ECDC, CDC oraz europejskich instytucji zdrowia publicznego) i wskazuje na ich znaczną niejednorodność. Na tej podstawie autorzy proponują pierwsze dostosowane do warunków krajowych rekomendacje dla Polski.
– Widzimy wyraźnie, że choroby tropikalne przestają być problemem wyłącznie odległych regionów świata. Zmiany klimatu i rosnąca mobilność sprawiają, że ryzyko ich występowania w Europie, w tym w Polsce, systematycznie rośnie. Dlatego tak istotne jest opracowanie spójnych, krajowych wytycznych, które pomogą lekarzom podejmować właściwe decyzje profilaktyczne u podróżnych – podkreśla dr Anna Bogacka.
Praca ma szczególne znaczenie dla zdrowia publicznego, ponieważ wskazuje na konieczność systemowego podejścia do profilaktyki chorób wektorowych w kontekście rosnącej mobilności międzynarodowej, zmian klimatycznych sprzyjających ekspansji wektorów oraz ryzyka pojawienia się transmisji lokalnej w Europie.
Jednocześnie publikacja podkreśla rolę medycyny podróży jako kluczowego elementu zapobiegania chorobom wektorowym poprzez właściwą kwalifikację do szczepień oraz edukację pacjentów przed wyjazdem.
– To nie jest już wyłącznie problem medycyny tropikalnej i podróży. Wchodzimy w etap, w którym choroby przenoszone przez wektory stają się realnym wyzwaniem dla systemów ochrony zdrowia w Europie. Potrzebujemy podejścia typu One Health oraz gotowości do reagowania na nowe zagrożenia epidemiologiczne – tłumaczy prof. Maciej Grzybek.
Autorzy podkreślają, że opracowanie przejrzystych krajowych wytycznych jest niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego podróżnych oraz przygotowania systemu ochrony zdrowia na nowe zagrożenia epidemiologiczne. Proponowane rekomendacje mogą stanowić punkt wyjścia do dalszych prac nad oficjalnymi wytycznymi w Polsce oraz być inspiracją dla innych krajów nieendemicznych.
