W Genewie odbyła się XI Konferencja Uzgodnieniowa Europejskiego Komitetu Medycyny Hiperbarycznej (ECHM), poświęcona aktualizacji europejskiej listy wskazań klinicznych do hiperbarycznej terapii tlenowej (HBOT). Konferencji przewodniczył prof. Jacek Kot z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, Prezydent ECHM, kierownik Krajowego Ośrodka Medycyny Hiperbarycznej i kierownik Kliniki Medycyny Hiperbarycznej i Ratownictwa Morskiego UCMMiT w Gdyni.
Konferencja została połączona z jubileuszowym, 50. Zjazdem Naukowym Europejskiego Towarzystwa Medycyny Podwodnej i Hiperbarycznej (EUBS). Obrady poświęcone aktualizacji wskazań do HBOT trwały od 14 do 18 września. Poprzednia europejska lista wskazań została opracowana w 2016 roku w Lille. Dokument stanowi ważny punkt odniesienia dla lekarzy, ośrodków medycyny hiperbarycznej, płatników oraz systemów ochrony zdrowia, a jego aktualizacja przeprowadzana jest mniej więcej raz na dekadę.
Prof. Jacek Kot odpowiadał za przygotowanie i koordynację całego procesu metodologicznego i organizacyjnego konferencji. Był również autorem lub współautorem ośmiu raportów merytorycznych dotyczących m.in. popromiennego uszkodzenia tkanek, przeszczepów skóry i płatów skórno-mięśniowych, ciężkiej niedokrwistości oraz rzadkich wskazań do zastosowania HBOT.
W ramach prac przygotowano 43 raporty obejmujące około 50 jednostek chorobowych oraz 78 stwierdzeń poddanych ocenie i głosowaniu. Raporty opracowało 16 ekspertów, natomiast w panelu ekspertów i jury uczestniczyły 24 osoby z 17 krajów. Analiza dostępnych dowodów została przeprowadzona z wykorzystaniem m.in. metodologii PICO i systemu GRADE, a następnie poddana wieloetapowemu procesowi Delphi.
Po raz pierwszy w historii konferencji dotyczącej wskazań klinicznych do HBOT w obradach mogli uczestniczyć wszyscy uczestnicy zjazdu EUBS. W głosowaniu wzięło udział blisko 180 osób, a wyniki były prezentowane na bieżąco. W dalszym procesie uzgodnieniowym uwzględniane są jednak głosy panelu ekspertów i jury.
Wstępne wyniki wskazują, że dla wielu wskazań stosowanych obecnie w praktyce klinicznej zalecenia pozostają bez zmian. Dotyczy to m.in. choroby dekompresyjnej, zatoru gazowego, zatrucia tlenkiem węgla, martwiczych zakażeń tkanek miękkich, nagłej głuchoty czuciowo-nerwowej, wybranych powikłań popromiennych, zespołu stopy cukrzycowej, jałowej martwicy głowy kości udowej czy przewlekłego, opornego zapalenia kości i szpiku.
Wśród nowych wskazań znalazły się m.in. ostre, ciężkie wrzodziejące zapalenie jelita grubego u pacjentów hospitalizowanych, złożone przetoki okołoodbytnicze w chorobie Leśniowskiego-Crohna, oporne owrzodzenia żylne goleni oraz powysiłkowe uszkodzenia mięśni. Do wskazań wymagających szczególnej uwagi zaliczono również ciężkie odmrożenia 3. i 4. stopnia, ciężką niedokrwistość w sytuacji braku możliwości przetoczenia krwi, izolowane zatrucie cyjankami oraz ostre urazy akustyczne.
W trakcie konferencji zmieniono również klasyfikację niektórych wskazań znajdujących się już na wcześniejszej liście. Wyżej oceniono m.in. popromienne krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego, zagrożone przeszczepy skóry i płaty skórno-mięśniowe oraz odmę pęcherzykową jelit. Do grupy wskazań akceptowanych przeniesiono także zapalenie śródpiersia po sternotomii oraz złośliwe martwicze zapalenie ucha zewnętrznego.
Jednym z istotnych elementów wstępnych ustaleń było również przyjęcie wspólnego stanowiska dotyczącego stosowania HBOT w wybranych przewlekłych chorobach neurologicznych, takich jak choroba Parkinsona, choroba Alzheimera, fibromialgia, otępienie naczyniopochodne, PTSD czy zaburzenia ze spektrum autyzmu. Panel nie zalecił rutynowego stosowania terapii w tych schorzeniach ze względu na brak wystarczających danych dotyczących długoterminowych efektów. Jednocześnie pozostawiono możliwość prowadzenia badań naukowych zgodnie z odpowiednimi protokołami i zasadami etycznymi.
Wstępne wyniki konferencji nie są jeszcze ostateczne. Obecnie trwa kolejny etap procesu Delphi, podczas którego jury pracuje nad ostatecznym brzmieniem i klasyfikacją poszczególnych zaleceń. Pełne zalecenia XI Konferencji Uzgodnieniowej ECHM mają zostać opublikowane w czasopiśmie Diving and Hyperbaric Medicine, planowo jeszcze w 2026 roku. Do czasu publikacji nowej listy obowiązuje dokument przyjęty w Lille w 2016 roku.
Konferencja w Genewie była również okazją do upamiętnienia prof. Daniela Mathieu z Lille, wieloletniego Prezydenta ECHM i koordynatora trzech wcześniejszych konferencji uzgodnieniowych, który zmarł w 2026 roku.
Materiał przygotowano na podstawie materiałów XI Konferencji Uzgodnieniowej ECHM oraz protokołów głosowania panelu ekspertów i jury z września 2026 roku. Przedstawione wyniki mają charakter wstępny i podlegają ostatecznemu zatwierdzeniu przez jury.
